Categori: Memories

GWASANAETH SUL Y COFIO

SULGWYN

Beth mae’r Sulgwyn yn ei olygu ichi’r darllenydd? A yw’n berthnasol inni heddiw? –Diwrnod arall o wyliau, efallai, neu dod a phobl at eu gilydd, trwy gefnogaeth neu gyfeillgarwch? Cryfhau’r gymuned deuluol neu esgus mwynhau picnic cynnar trwy fwyta brechdan wy rhwng tafelli o fara llipa llwyd ôl ryfel.?
Os byddem yn wirioneddol anlwcus byddem yn derbyn dwy frechdan a chacen .
Dyma fy mhrofiad i.
Pan yn 12 mlwydd oed cefais fy anfon i fy ail ysgol breswyl a oedd yn hollol wahanol i’r gyntaf – a fyddai, wedi medru bod yn fersiwn 1945 o “Doetheboys Hall”, roedd bywyd yn galed. Mewn cymhariaeth roedd bywyd yn yr ail ysgol yn nefoedd. Roedd hefyd yn cyd – addysgu. Roedd y Sulgwyn yn yr ail ysgol yn cynnig cyfleoedd er budd y rhai llai ffodus na ni, cynnig cyfleoedd y bydden ni yn eu cymerid yn ganiataol.
Cyn Dydd Llun Y Sulgwyn byddai’r disgyblion yn peidio â dathlu Gŵyl Y Banc , gan, yn hytrach baratoi ar gyfer “yr ymwelwyr”. Fel ysgol fonedd roeddem wedi sefydlu cenhadaeth gyda Eglwys y Santes Anne yn Limehouse, ardal fawr ddifreintiedig a oedd yn rhan ac yn weddill o Ddociau Llundain yn dilyn yr holl fomio . Sefydlwyd y Genhadaeth flynyddoedd cyn y rhyfel ac roedd yn rhan o’n bywydau pu’n a oeddwn yn ei hoffi neu beidio, byddem yn dosbarthu parseli o ddillad trwy gydol y flwyddyn, teganau adeg y Nadolig. Fodd bynnag Dydd Llun Y Sulgwyn oedd y diwrnod mawr.
Byddai trên arbennig yn cael ei logi oddi wrth reilffordd LMS i adael gorsaf St. Pancras ac i gyrraedd gorsaf Harpenden am 9:30. Gadawyd y trên mewn seidin am y dydd i aros am y daith yn ôl, fel arfer tua 8:00 o’r gloch yr hwyr.
Byddem yn gwylio dyfodiad y gwesteion ,o leiaf bedwar cant pumpdeg o neiniau a theidiau, mamau tadau a phlant yn gorymdeithio i fyny o’r orsaf. Ymddangosai’r plant yn gyflymach na’r rhieni a fyddai ynghynt na’r neiniau a’r teidiau.
Cynigiwyd te a sudd oren iddynt gyda’r dewis o fara saim neu deisen i’w cynnal hyd amser cinio . Ni fyddem ni’n derbyn dim o rhain – ar gyfer y gwesteion yn unig oeddynt.. Wedyn byddai’n rhaid inni hebrwng grwpiau bychain o gwmpas yr ysgol a’u diddori nes amser cinio: Byddai rhieni oedd yn perchen ar fodur yn ymgynnull ar y graean ac yn cynnig teithiau yn y ceir o amgylch cefn gwlad i weld y gwartheg a’r ceffylau. Roedd defaid yn arbennig oherwydd nad oedd llawer ohonynt i’w gweld yn y rhan yma o Swydd Henffordd. Byddai ŵyn yn derbyn llawer iawn o sylw.
Roedd llawer o’r plant yn hoffi hongian o frigau’r coed a dringo, nid oeddem ni byth yn cael gwneud, roedd gweld hyn yn ein cythruddo ychydig. Ar ôl cael cinio da byddai’r mabolgampau’n dechrau, criced, rownderi, a thenis , ac ar gyfer y dewrion, nofio ar cyfan yn erbyn cefndir o wahanol fathau o rasys arwahan i’r rasys hwyl fel ŵy ar lwy, sach a ras teircoes ayyb nes ein bod wedi llwyr ymlâdd erbyn amser te. Yn dilyn byddai gwasanaeth yn ein capel aml enwadaeth i bawb oedd yn dymuno mynychu. Arweiniwyd y gwasanaeth gan ficer Sante Anne yn cael ei gynorthwyo gan ein caplan a byddai’r capel yn llawn i’r ymylon gyda dim ond lle i sefyll.
Ar ôl y gwasanaeth, a oedd, rhan amlaf yn awr o hyd, os byddai’r tywydd yn caniatáu byddai cyflwyniadau rhyngom ni a’r ymwelwyr: talu diolchiadau ac wrth gwrs llawer o floeddio a chlapio. Y cyfan yn dod i ben yn llawer brafiach nag a ragwelwyd cyn iddynt gyrraedd. Roedd cyfeillgarwch wedi eu creu, neu adnewyddu a’u gryfhau.
Hyn oedd steil y Sulgwyn yn 1946 a thu hwnt tan y flwyddyn imi adael.
Wedi i arwydd arbennig gael ei roi dechreuai bawb ymadael am yr orsaf drên yng nghwmni llawer ohonom ni, a oedd eisoes yn meddwl am ymweliad flwyddyn nesaf. Neu yn meddwl am, y casglu sbwriel oedd yn ein wynebu’r bore trannoeth ac ail osod y cadeiriau plyg (a arferai binsio ein bysedd) yn ôl yn y sied am flwyddyn arall.
Dyna oedd y Sulgwyn yn ei olygu inni, rhannu gydag eraill y pethau roeddem yn ffodus i’w cael . Wrth edrych nôl rwy’n meddwl ein bod wedi cael amser da ac heb ferched fel disgyblion ni fyddai byth wedi gogwyddo tuag at deuluoedd. Ysgol fonedd oedd yn cyd addysg sydd yn cyfateb i ysgol hapus a bodlon.
Stuart Wilson

Atgofion am yr hen ysgol, Pencader

Cafodd y neges hon yn y ‘sylwadau’ ar waelod y llythyrau at y Golygydd dudalen. I ymateb Defnyddiwch y ffurflen ar waelod y dudalen honno, neu os hoffech cyfeiriad e-bost yr anfonwr, cofiwch ofyn amdano o webmaster@pencader.org.uk.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
I was bemoaning the fact the other day, how there is nothing on television that is of any interest to me when I happened on something that was of interest. It was “The Restoration Man” Visiting Pencader and showing how two people bought the old school, restored it and made something really marvellous of it. Why was I interested? That was the school I attended from the age of seven until twelve, when I went on to the Grammar school in Llandyssul.
I have lived on the Gold Coast in Australia for a long time now, I have no one to speak Welsh to, yet I surprise myself how, much I remember, how “homesick” I feel whenever anything Welsh appears on TV. Halfway through the “Restoration Man” I was crying, there was the headmaster’s home, that’s where kitchen used to be, the boys playground was so dirty, we all (girls and boys), had to assemble there in the morning and after the lunch break, before marching into classes. The School was originally built on the site of an old castle–all these old memories came flooding back.It was good to see that something has been done to maintain the history of Pencader.
Diolch yn fawr
Cofion Cynnes, Constance Glyde or as I was known in Pencader, Connie Davies.

Diddordeb mewn gorsaf Pencader

Emails with the Secretary from David Stewart
Dear Mrs Griffiths,
In the 1980s I ran a model railway club in my school, and the boys decided that they would like to model Pencader. As a result, we put a notice in the village Post Office asking for anyone with photographs of the station to contact us, visited the village and spoke to all those who had replied. A lady who lived on the castle side of the station site at the time was from the family who had had the refreshment room at the station and was most helpful. When a retired architect, Mr Peter Blair, asked for help for his model, we supplied all the information which we had, and later I became a friend and fellow modeller with him. He made a model of the station and village, and after his death his widow told me that she had contacted the authorities in the village and offered his model. She said that it was to be included in a museum of the village’s history which was to be put in the Old Chapel (Hen Chapel). Could you tell me if this ever actually took place? I am particularly interested since to help Peter I contributed a model building to his layout. As the building concerned was a model of the chapel, it was fascinating to think that my model was to be inside itself, so to speak. It has been such a lovely idea that I have never wanted to test it out, but as I am now starting a new model of Pencader and Henllan, the time has come to bite the bullet and ask what happened.
Yours,
David Stewart
Do the little thing
St David
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Hello David
You do not say where you are from or to which school you referred, but thank you anyway for getting in touch.
The model railway is housed in a room at Yr Hen Gapel. I have seen it and taken photos of it when I took a nonagenarian born in the village to see it. . It is said that the organisers are waiting for a Perspex cover to fit the layout before it can be put on permanent display. At the moment a volunteer lets people in by prior arrangement.and I have forwarded your email onto him.
Hope this helps
Jane Griffiths
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Thank you very much, Jane.
I live in Winsford in Cheshire, though my maternal grandfather was from Dihewid, my parents retired to Aberaeron, my aunt was Chief Nursing Officer for Carmarthen and Cardiganshire, and uncles retired to Penrhiwllan and Llandysul. I, therefore, know the whole of the area well, but have not been through Pencader since my father died in Glangwili six years ago. My school at the time was St Edward’s College in Liverpool. My mother translated our appeal for photographs into Welsh for the Post Office, but when we visited we were told that everyone read the English, as my mother’s Welsh was “proper Welsh” (she was trained as a teacher at Barry Training College). A nonagenarian from Swansea got in touch with us when we made our appeal and drew us a wonderful map-sketch of the station as he remembered it from playing on it before the Great War. I am delighted that the railway is still in being. If your volunteer gets in touch I shall ask if they want help in constructing a cover.
With best wishes,
David Stewart

Crowd mawr ym Mhencader - Newyddion Lleol 1956

Mae’r eitem / dudalen hon yn cael ei chyfieithu a dylai fod ar gael yn Gymraeg cyn bo hir.

Atgofion

Os oes gennych unrhyw atgofion o fywyd yn ein cymuned ac yn barod i rannu, anfonwch hwy atom i’w gyhoeddi ar y safle hwn.
Diolch yn fawr

Powered by WordPress & Theme by Anders Norén