Nodiadau Natur: Awst

Mae’r diwrnod hiraf wedi mynd, ac mae’r nosweithiau’n mynd yn fyrrach wrth i ddiwedd yr haf agosáu. Synhwyrwn fod y planhigion a’r anifeiliaid wedi setlo mewn i’r dyddiau cynhesach, er nad yw’r haul allan rhyw lawer. Mae’r ceiliogod rhedyn yn canu’n y caeau, ac rwy’n ceisio cyrraedd y ffrwythau aeddfed cyn yr adar duon (sy’n golygu bod rhaid i mi godi’n gynnar – maen nhw bob amser yn dod o hyd i ffordd trwy’r rhwyd…). Mae cywion bach yn dechrau magu plu ac yn dod yn fwy hyderus, a bydd ein gwenoliaid du yn troi am y de cyn bo hir. Dyma’r amser o’r flwyddyn i gadw llygad allan am ystlumod a gwyfynod wrth iddi nosi – mae rhai o’r gwyfynod yn fawr ac yn brydferth! Maent yn arbennig o hoff o blanhigion fel y gwyddfid sy’n blodeuo’n y nos, a gallant fod yn eithaf tiriogaethol, gan hedfan atoch os ewch yn rhy agos!

Awgrym amgylcheddol y mis

Wrth i ni i gyd orfod glanhau mwy y dyddiau hyn, rhowch gynnig ar lanhau gyda finegr gwyn. Mae dipyn yn rhatach na’r cynhyrchion glanhau eraill, a gellir prynu swm mawr ar y tro. Mae’n amlbwrpas iawn – a gallwch ailddefnyddio poteli chwistrellu o gynnyrch glanhau arall i gwtogi ar eich defnydd o blastig. Mae cynhyrchion glanhau confensiynol yn aml yn cynnwys cemegolion sy’n niweidiol i ni ac i fyd natur, ond mae finegr gwyn yn hollol ddiogel. Dyma’r unig hylif glanhau sydd gen i yn fy nhŷ heblaw am hylif golchi llestri. Mae’n wych ar gyfer glanhau’r ystafell ymolchi, y gegin, pob arwyneb, a thu mewn i’r car. Er mwyn sicrhau nad yw’ch tŷ a’ch car yn drewi fel siop sglodion, llenwch botel chwistrellu gyda’r finegr, torrwch rai lemonau a’u hychwanegu gyda pherlysiau fel teim neu rosmari i’r botel – bydd y finegr yn eu cadw, a byddant yn rhoi arogl braf i’r chwistrell. Os yw’ch draen wedi’i blocio, rhowch lwy de o ficarbonad lawr y draen, yna arllwyswch ychydig o finegr i lawr a’i adael dros nos – ffordd dda o gadw’ch draeniau’n lân, ond nid yw gweithio bob amser os yw wedi blocio’n llwyr.

Morgan Jones

Nodiadau Natur: Mehefin

Er i’r tywydd droi, rydym wedi cael gwanwyn gogoneddus! Mae’r cloddiau’n edrych yn wyrdd a ffrwythlon, ac mae ochrau sydd heb eu torri yn llawn llygaid llo mawr a blodau’r meirch. Mae’n gardd wedi bod yn llawn cacwn, gwenyn mel a buchod coch cwta’n hedfan o flodyn i flodyn.

Mae hefyd yn bendant yn dymor y cywion bach – mae fy stoc o fwyd adar yn diflannu’n gyflym wrth i’r titw mawr, titw tomos las, adar y to a’r gwyrddbinc loddesta – alla i ddim cadw i fyny!

Seren ein gardd yw’r gwenoliaid – treuliom y dyddiau cynnes yn gwylio carfan o’r wenoliaid duon yn gwibio trwy’n gardd fel y ‘Red Arrows’, gyda blymio’n gyflym yn nawr ac yn y man i’w nyth ar ein tŷ i fwydo’u cywion swnllyd!

Roedd barcutiaid coch a bwncathod yn ymuno gyda nhw i gylchdroi’n uchel yn yr awyr, yn mwynhau’r aer cynnes – mae’n rhaid ei bod yn gwneud hynny am hwyl! Rhai o’r pethau y byddaf yn edrych allan amdanynt yn yr ychydig fisoedd nesaf bydd blodau’r ysgaw – i wneud cordial – a gwylio bysedd y cŵn yn datblygu’n dyrau gwych o borffor wrth iddynt dyfu’n uwch ac yn uwch.

Awgrym amgylcheddol: Rhowch gynnig ar wneud pwll! Gall fod yn unrhyw faint (dim ond 50 x 50 cm yw ein un ni), a gall fod yn fwced. Llenwch lestr a dŵr; dŵr glaw, os gallwch chi, a gwnewch yn siŵr bod rhywbeth ynddo (fel darn o bren) er mwyn i unrhyw greadur, fel broga, fedru dod allan.

Os gallwch, ceisiwch ddod o hyd i blanhigion pwll, a rhowch ychydig o gerrig yn y gwaelod. Yna arhoswch – cymerodd lai na diwrnod i gael ymwelwyr i symud i mewn. Peidiwch a phoeni os yw’r dŵr yn troi’n wyrdd, gadewch iddo, ac os byddwch yn tynnu unrhyw blanhigion neu ddail o’r pwll, gadewch nhw wrth y pwll am ddiwrnod cyn eu clirio i ffwrdd, er mwyn i unrhyw greaduriaid bach fedru cropian allan ac yn ol i’r dwr. Am fwy o gyngor ar greu pwll, ewch i www.rsbp.org.uk a chwiliwch am greu pwll bach.

Morgan Jones