Archifau

Categorïau

free counters

Nodiadau o Sied yr Ardd

Mehefin Nodiadau

Mae’r gwanwyn wedi cyrraedd Gorllewin Cymru o’r diwedd, rydym wedi bod yn mwynhau arddangosfa hyfryd o flodau gwyllt yn y caeau ac ar ymyl y ffordd, gobeithio na fydd yr awdurdod lleol yn eu torri cyn iddynt fedru hadu.

Yn ystod cyfnod y tywydd braf aeth “old gumboot” a’i “femsahib” ar fordaith dros y môr i Dde Ddwyrain Iwerddon, lle y bu’n mwynhau ymweld a sawl safle hanesyddol ynghyd â gerddi treftadaeth. O bell ffordd yr un mwyaf trawiadol oedd gardd furiog 2 erw o lysiau a ffrwythau ac a gaiff ei adnabod fel Colclough garden ( a gaiff ei ynganu fel “Coke Lee”). Cafodd ei sefydlu yn yr 1830 fel rhan o Abaty Tyndym.

Gan fod yr ardal yma’n dioddef o lawiad uwch na’r cyffredin, tyfir y rhan fwyaf o o gnydau ar gribau sy’n cael eu codi o’r ddaear fel banc cyn plannu’r cnwd. Maent yn debyg i gribau tatws ond yn fwy. Mae riwbob yn ymddangos fe ei fod yn ffynnu dan yr amodau yma gan fod 30 rhes yn llawn dail i’w gweld, edrychent yn anferth gan eu bod hefyd yn cael eu tyfu ar ben cribyn. Tyfai tatws yn yr un modd, ond roedd cribau’r tatws 4 -5 troedfedd o lêd gyda 2 res yn cyd redeg ar hyd top pob cribyn. Mae hwn yn ddull dwys o dyfu , ond mae’n gymorth ar gyfer atal cloron y daten rhag pydru yn yr amodau gwlyb.

Byddwn yn argymell taith i ardal Wexford /Waterford er mwyn gweld y tirwedd diddorol, y pentrefi hyfryd ac wrth gwrs y bobl hynod gyfeillgar.

Yr adeg yma o’r flwyddyn yw’r mwyaf prysur yn yr ardd, gyda’r plannu, a hau hadau’n cymryd lle. Gyda sut cymaint i’w wneud mae’n ddigon hawdd anghofio am y chwyn bondigrybwyll sydd erbyn hyn yn dechrau tyfu’n gryf ar hyd borderi’r planhigion a’r llysiau. Gall chwyn ifanc gael eu sleisio i ffwrdd gyda hof finiog a’u gadael ar wyneb y pridd i wywo yn yr haul.

Gall chwyn mwy sy’n tyfu ynghanol y planhigion gael eu tynnu trwy ddefnyddio fforch llaw neu fforch ffîn, dylai’r chwyn yma gael eu tynnu o’r gwraidd os yn bosibl.

Os ydych yn hapus i ddefnyddio chwynladdwr, mae llawer o wahanol fathau ar gael yn y siop arddio. Yr un mwyaf effeithiol yn fy marn i yw’r un gyda sylfaen Glysophate, ond gofalwch eich bod yn gofyn yn y siop neu yn darllen y cyfarwyddiadau ar y pecyn a gofyn am gyngor diogelwch cyn prynu.

Byddwch yn ofalus i osgoi “drifft chwistrellu” oddi ar ffroenell y chwistrellwr , gall ychydig bach o ddrifft ar eich planhigion a chnydau fod yn drychinebus, felly peidiwch a chwistrellu pan fydd y gwynt yn chwythu. Medrwch hefyd brynu “ chwynladdwr fflam”, mae rhain yn debyg i chwythlamp ac yn cael eu pŵer o naill a’i nwy biwtan neu cerosin, mae rhain yn llythrennol losgi’r chwyn nes iddynt ildio.

Pa ddull bynnag fydd eich dewis i reoli’r chwyn, mae’n bwysig eich bod yn cadw’r chwyn o dan reolaeth trwy beidio a gadael iddynt hadu, ac felly rhwystro cenhedlaeth arall o egin blanhigion rhag egino. Yn wir gall rhai hadau fod yn aros yn hyfyw yn y pridd am nifer o flynyddoedd. Mae’r hen ddywediad yn eithaf cywir sef y gall un hedyn eleni olygu saith mlynedd o chwyn.

Mwynhewch y garddio a cheisiwch beidio a bod yn gaethwas i’r chwyn

Garddio Hapus

Old Gumboot

Mawrth Nodiadau

Beth ddaw i’ch meddwl pan grybwyllir y gair “Eurflodau”? Ai’r blodau mawr, perffaith eu ffurf o’r siop flodau rhai ohonynt fel “peli pwff” lliwgar ac enfawr. Neu’r “pot mums” a werthir trwy gydol y flwyddyn fel anrhegion?

Mae’n siŵr nad yw’r mwyafrif o’r darllenwyr yn ymwybodol o faint o wahanol fathau o’r planhigion blodeuol poblogaidd sy’n bodoli.

Os ydych yn ddigon ffodus i berchen ar dŷ gwydr neu stafell wydr oer, gallech roi cynnig ar dyfu rhai mathau mewngrwm neu “Eurflodau” Siapaneg mawr, a medrid amseru’r ddau i gynhyrchu blodau ar gyfer y bwrdd adeg y Nadolig. Mae rhain yn blanhigion arbenigol gyda’r angen am ddigon o sylw yn enwedig eu bwydo, di-flaguro ac ati, trwy gydol y tymor tyfu. Gwobrwyir eich amynedd gyda rhai blodau hyfryd.

Os nad oes gennych dŷ gwydr, mae digon o fathau a fydd yn tyfu’n hapus yn yr ardd. Os oes angen arddangosfa dda mewn border, bydd y math “Korean” o’r Eurflodau yn rhoi arddangosfa dda o fis Medi hyd at y rhew ym Mis Tachwedd. Mae’r planhigion hyblyg ar gael mewn gwahanol liwiau a byddant yn gwneud arddangosfa feiddgar yn ystod eu blwyddyn gyntaf.

Math arall sy’n addas ar gyfer cynhyrchu blodau yn yr ardd ac sy’n addas ar gyfer eu torri a’u gosod mewn ffiol yw’r “pom pom” a blodau’r anemone, bydd rhain yn blodeuo’n dda tan i’r rhew eu torri i lawr yn hwyr yn nhymor yr Hydref.

Mae’r math “Rubellum” o eurflodau’n lliwgar iawn gyda blodau sengl mawr gyda chanol melyn. Mae’r rhain yn para’n hynod o dda mewn ffiol mewn ystafell oer, ond gwell gen i adael iddynt dyfu’n y border lle maent yn darparu sioe ardderchog.

Os ydych yn awyddus i roi cynnig ar rai o’r planhigion lluosflwydd amryddawn hyn , gallech anfon am gatalog darluniadol oddi wrth “Woolman’s Chrysanthemums”. Mae’r feithrinfa sy wedi bod mewn bodolaeth ers blynyddoedd wedi darparu planhigion ifanc i genedlaethau o arddwyr ac maent wedi meithrin llawer o fathau newydd dros y blynyddoedd. Dylai eu catalog fod ar gael trwy’r post a hefyd ar-lein. Maent yn cyflenwi toriadau yn y gwanwyn ar gyfer eu potio cyn eu plannu tu allan. (Mae tyfwyr eraill mewn bodolaeth)

Os oes gennych rai planhigion sefydlog o Eurflodau yn yr ardd, fe allech godi eich hoff rai a’u gosod mewn potiau neu ar hambwrdd ym Mis Ionawr. Os ydynt yn cael eu rhoi mewn tŷ gwydr bydd egin newydd yn ymddangos yn fuan. Bydd yr egin newydd yn gwneud

toriadau delfrydol ar gyfer creu cenhedlaeth newydd o blanhigion , a fydd yn barod i flodeuo yn yr Hydref.

Os ydych yn frwdfrydig am eurflodau byddai’n werth tyfu ychydig o’r blodau mawr Saipaneg/mewngrwm ar gyfer arddangosfa wych ar adeg y Nadolig, gan fod blodau sengl o’r siop flodau’n ddrud iawn. Yn anffodus mae’r mwyafrif o’r blodau rhyfeddol yma’n cael eu mewnforio am nad yw ein tyfwyr yn derbyn cymorthdal ac am nad ydynt yn gweithredu ar sail “Chwarae teg”.

Garddio Hapus,

Old Gumboot

Nodiadau’r Nadolig o Sied yr Ardd.

Ar gyfer y bobl traddodiadol, y rhai nad ydynt am arddangos coed Nadolig artiffisial , mae llawer math o goed “go iawn” ar gael os ydych yn barod i chwilio amdanynt mewn siopau garddio  neu dyfwyr coed Nadolig arbenigol.

Norway Spruce

Norway Spruce

O bell ffordd y math mwyaf poblogaidd o goeden “fyw” sydd ar gael yw’r Sbriwsen Norwyaidd.  Tyfir y Sbriwsen Norwyaidd yn eang ac mae llawer yn cael eu tyfu Yng Nghymru lle mae’r hinsawdd yn ymddangos yn addas.

Mae’r math yma yn goeden hardd yn y goedwig pan yn aeddfed, ond nid yw’n addas mewn gardd. Pan gaiff ei thorri i lawr at ddiben addurniadol yn y tŷ maent yn tueddu i wrthwynebu ystafelloedd gyda gwres canolog, mae’n gollwng ei dail a’i “nodwyddau dros y llawr os na chaiff ei chadw’n llaith. Mae’n help os byddwch yn gwneud toriad o’r newydd ar waelod y coesyn wrth ichi osod y geoden , ac os yn bosibl ei rhoi i sefyll mewn cynhwysydd dŵr, a bydd angen ychwanegu dŵr o dro i dro.

Nordman Fir

Nordman Fir

Erbyn hyn mae’r Nordman Fir neu’r Abies Nordmanniana i roi iddi yr enw botaneg yn dod yn fwy poblogaidd. Mae’r “Nordman” wedi pobligeiddio oherwydd ei gallu i gadw ei “nodwyddau” am gyfnod hirach o amser pan gymerir hi i mewn i dŷ cynnes. Mae’r “Nordman Fir’ yn esiampl arbennig o hardd yn y goedwig lle maent yn perthyn, mae’r dail yn   llawer mwy trwchus na’r sbriwsen Norwyaidd ac mae arlliw arian ar gefn pob nodwydd.   Fel arfer bydd y goeden nadolig Nordman yn ddrutach i’w phrynu er, gallai bod llai o waith ysgubo i’w wneud pan fydd y dathliadau wedi dod i ben.

Scots Pine

Scots Pine

Mae’n well gan rai abid mwy “agored” y goeden bîn Albanaidd (Pinus Sylvestris) Mae’r rhain yn edrych yn ddeniadol iawn os cant eu trin gyda chwistrellaid o eira artiffisial. Gallant fod ychydig rhy swmpus ar gyfer yr ystafell ffrynt gyffredin.

Coeden olygus arall sy’n amgen i’r sbriwsen Norwyaidd yw’r “Douglas Fir” (pseudotsuga menzeiesii). Nid yw rhain i’w cael yn eang mewn siopau garddio am iddynt gael eu cyfyngu i ardaloedd o goedwigaeth, lle cant eu tyfu gogfer a chynhyrchu pren. Pan yn ifanc maent yn gwneud Coeden Nadolig dda ac hardd.

Douglas Fir

Douglas Fir

Mae yna ddadleuon dros ac yn erbyn defnyddio “coed byw” ond yn fy marn i mae’r defnydd o goed “go iawn” yn well, na defnyddio tunnell ar ôl tunnell o blastig i gynhyrchu coed artiffisial waeth pa mor realistig y byddant yn edrych.

Pa un bynnag fydd eich dewis , yr wyf yn gobeithio y daw â llawenydd y Nadolig ichi.

Old Gumboot (gyda chlychau a thinsel).

Awst Nodiadau

Gwelir rhosod ar eu gorau o ganol tan diwedd yr Haf, mae o leiaf un math o’r planhigyn amlochrog yma ym mhob gardd, pu’n a’i yw’n hên lwyn wedi ei esgeuluso neu wedi mynd allan o reolaeth ac angen ei docio.

Os byddwch yn crwydro trwy’r arddangosf rosynnau yn eich meithrinfa neu’ch canolfan arddio, cewch eich cyflwyno i nifer helaeth o wahanol rywiogaethau o rosod. .

Mae’r rhan fwyaf o bobl yn gyfarwydd a’r  siap traddodiadol y rhosyn “hybrid”. Cafodd y rhain eu datblygu mewn cyfnod gymharol ddiweddar. Wrth croesfridio gyda rhosod hŷn  galluogwyd bridwyr i ddatblygu’r mathau rydym yn gyfarwydd a hwy.. Wrth gyfuno nifer o briodoleddau’r rhosod llwyddwyd i gyflawni’r hyn oedd dymuniad y bridwyr

Gellir prynu’r rhan fwyaf o’r rhosod “hybrid” fel y’i gelwir ar ffurf  llwyni neu rosod dringo. Ceir dewis o’r cannoedd a enwir mewn cynifer o liwiau i gyd fynd gyda chynllun lliw mewn unrhyw ardd.

Mae’r rhosyn “Floribunda” yn wahanol , mae ei flodau’n gyffredinol yn fwy niferus ac ar ffurf aml –bennawd. Mae hyn yn ei wneud yn fwy addas ar gyfer  cynhyrchu arddangosfa rwysgfawr ar gyfer mas gynhyrchu. Dyw’r “floribuda” ddim mor bersawrus a’r “hybrid”, Medrir prynu’r “floribunda” hefyd ar ffurf llwyn  ac mae rhai mathau fel rhosod dringo i’w cael.

Mae’r rhosyn crwydrol yn gyffredinol yn gryfach o ran tyfiant , mae rhai’n medru cwmpasu ardaloedd eang gan greu arddangosfa syfrdanol o flodau bach mewn gwahanol liwiau, ond yn aml am gyfnodai byr yn unig yng nghanol yr Haf. Gyda thocio pennau gwywedig  yn ofalus gellir cael ail gnwd o flodau’n ddiweddarach yn y flwyddyn. Yn aml mae gofyn  am docio helaeth i gadw rhai mathau o’r  rhosod crwydrol dan reolaeth.

Y duedd fodern yw ymdrechi i gynhyrchu llwyni rhosod sy’n cyfuno ‘r nodweddion gorau o wahanol amrywiaethau gyda’r nôd  o greu rhosyn persawrus sy’n blodeupo dro ar ôl tro ynghyd a rhosyn sy’n tyfu’n gryno ar gyfer gerddi llai ac ar gyfer patio, a gwelyau rhosod ar raddfa fach.

Os edrychwn drwy gatalog rhosynnau, ar gael o feithrinfeydd gellir gweld cynifer o wahano feithrinfeydd gellir gweld cynifer o wahanol fathau gwahanol o rosod sydd i’w cael ar gyfer y garddwr o rosod  ar gyfer ffurfio gwrych, rhosod dringo dros hên sied neu berogla a threlis, neu yn syml fel carped ar y llawr.

Mae rhosyn ar gyfer pob diben

Garddio Hapus

Old Gumboot.