Archifau

Categorïau

free counters

Llanfihangel-ar-Arth

NEWYDDION DIWEDDARAF

Llanfihangel-ar-arth

Llanfihangel-ar-arth - 2003

Llanfihangel-ar-Arth yw’r pentref mwyaf gogleddol yn y cymuned, cyfagos i Afon Teifi. Mae ei enw yn dod o eglwys y plwyf, Sant Mihangel, a sefydlwyd yn y chweched ganrif, yn ôl pob tebyg (gweler Mannau Diddorol). Defnyddiwyd tolldy yn y pentref yn y degawd 1840-1850 i gasglu tollau o deithwyr a digwyddwyd un o derfysgoedd Rebecca yno pan ddinistriwyd y clwyd gan 150 o bobl ym mis Mehefin, 1843. Adeilad un llawr oedd y tolldy ac nawr defnyddir ef fel byngalo. Aeth y rheilffordd o Gaerfyrddin i Lanbedr-Pont-Steffan drwy Lanfihangel a gafodd ei orsaf ei hun. Ond caewyd hi ar gyfer deithwyr yn chwedegau’r ganrif ddiwethaf. Nawr dim ond rhan y trac sydd ar ôl. O’r 1840au i’r 1920au defnyddiwyd rhai o’r tai fel gweithdai gwau pan oedd y diwydiant gwlân yn bwysig yn yr ardal.

Lleolir y pentref presennol o gwmpas cwffordd y B4336 rhwng Llanllwni a Llandysul o’r dwyrain i’r gorllewin a’r B4459 rhwng Capel Dewi i Bencader o’r gogledd i’r de. Yn ogystal â’r eglwys, mae un tafarn cyfeillgar ac ysgol a agorywd yn 1864 ond caewyd yn 2003 ac nawr mae’n cael ei defnyddio fel canolfan gymunedol. Mai rhai busnesau bach yn y pentref ynghyd â storfa bwrdd trydan. Mae’r rhain yn ogystal ag amaethyddiaeth yn darparu cyflogaeth yn yr ardal. Mae gan y pentref garnifal blynyddol.