Nodiadau Natur: Mehefin

Ac, yn sydyn, rydyn ni yn yr Haf ac mae’r diwrnod hiraf bron yma. Er ein bod efallai wedi cael ein galluogi ychydig i allu mynd allan a gwneud mwy, mae natur wedi bod yn bwrw ymlaen â’i amser mwyaf cynhyrchiol o’r flwyddyn – y tymor bridio. Os ydych chi wedi deffro’n gynnar ac wedi pipo’ch pen y tu allan yn ddiweddar, byddwch chi wedi clywed y corws gwawr mwyaf ysblennydd – adar o bob lliw a llun yn trydar mor uchel ag y gallant i ddenu sylw menywod eu rhywogaethau. Yn ein tŷ ni, rydyn ni wedi bod yn gwylio’r titw tomos las prysur ac adar y to yn gwneud nythod – gall y ddau gael mwy nag un nythaid o gywion y flwyddyn ac mae pob nythaid yn cymryd tua 3 wythnos i hedfan y nyth. Bydd rhieni’r titw glas yn brysur yn ystod y tair wythnos hynny – mae nythaid o gywion maint cyfartalog angen tua 10,000 o lindys ac infertebratau eraill i’w cael i oedran hedfan y nyth!

 

Mae rhagor o flodau gwyllt yn blodeuo y mis hwn – bydd bysedd y cwn, carpiog y gors a llygaid y dydd i gyd yn ymddangos nawr, gan ddechrau llenwi unrhyw fannau gwyllt â lliw. Mae’n bwysig iawn ceisio gadael rhywfaint o ofod yn wyllt yr adeg hon o’r flwyddyn fel bod gan flodau gwyllt le – mae eu hangen arnom i gefnogi ein peillwyr, gan gynnwys gwenyn, gwyfynod a gloÿnnod byw. Mae peillwyr yn dirywio oherwydd diffyg bwyd, oherwydd y defnydd o laddwyr chwyn ac awydd pobl i dorri’r gwair yn fyr. Fodd bynnag, mae gwir angen inni beillio blodau a chnydau, felly ceisiwch fod ychydig yn llai taclus eleni a gadael lle i fywyd gwyllt ffynnu.

 

Awgrym amgylcheddol y mis: Siopa’n lleol Ar ôl blwyddyn o aros yn ein tai rydyn ni’n gwneud y gorau o gymdeithasu a bod y tu allan. Ond gall barbeciw a phicnic wneud llawer o wastraff – barbeciws na ellir eu hailddefnyddio, bwyd mewn plastig, diodydd mewn poteli. Felly, yn ogystal â phrynu barbeciw y gellir ei ailddefnyddio i chi’ch hun, beth am fynd ar daith i’ch cigydd lleol i gael y cig ar eich barbeciw – ansawdd uwch, cefnogi cigydd lleol, a nawr mae rhai cigyddion yn hapus ichi ddod â’ch cynwysyddion eich hun i gario eich nwyddau.

 

Morgan Jones

  

 

Nodiadau Natur: Gwanwyn

 Mae’r Gwanwyn yn cychwyn yn o iawn ym mis Ebrill, gydag adar, gwenyn, blodau a choed yn newid gêr. Mae cytgan y wawr yn rhyfeddol (os i’ch chi’n codi mor gynnar a hynny), ac mae’r adar yn brysur yn adeiladu nythod ac yn bwydo’r ifanc. Mae gwenyn yn gwneud y gorau o flodau’r Gwanwyn, yn enwedig o’r dant y llew, ffynhonnell neithdar cyntaf y flwyddyn. Mae’r garlleg gwyllt a blodau’r gwynt yn carpedi lloriau’r coetir, a fydd yn cael eu disodli gan drwch o glychau’r gog. Mae cloddiau’n blaguro, gyda dail llachar gwyrdd sy’n dal yn dyner ac yn medru rhewi. Mae pyllau hefyd yn bywiogi, yn llawn penbyliaid gwigiog a’r infertebratau cyntaf fel rhianedd y dŵr yn ymddangos wrth i’r dŵr gynhesu. Efallai y gwelwch ambell i iâr fach lygadog yn torheulo yn yr heulwen cynnar, os na fydd mis Ebrill yn llawn cawodydd.   Dros y misoedd nesaf bydd coed ffrwythau’n blodeuo a bydd yr ymwelwyr haf yn cyrraedd – rhywbeth i’w groesawu ar ôl gaeaf oer a gwyntog!   Awgrym amgylcheddol y mis: Ydych chi’n ‘wgliwr’? Wyddech chi fod Google yn un o sefydliadau mwyaf pwerus y byd, gydag adeiladau enfawr sy’n llawn cyfrifiaduron yn barod i ddod o hyd i enw’r gân neu ddyddiad pwysig i chi? Tra bod Google yn garbon niwtral, gallwch fynd un yn well – mae Ecosia (www.ecosia.org) yn beiriant chwilio carbon negyddol sy’n plannu coed bob tro y byddwch yn chwilio. Hyd yn hyn, maent wedi plannu dros 1.2 biliwn o goed ledled y byd. Trwy eu defnyddio gallwch wneud rhywbeth i liniaru effeithiau newid hinsawdd heb adael eich tŷ – y ffordd rwyddaf o weithredu! Rwyf wedi defnyddio Ecosia ers tua 4 blynedd bellach, a dwi’n gweld Google yn orliwgar ac yn ofnadwy i’w ddefnyddio erbyn hyn, felly rhowch gynnig arni a glynwch ato. Morgan Jones