Nodiadau Natur: Rhagfyr

Mae’r coed yn noeth a’r tyfiant wedi marw nol, ond mae na rhai blodau gwyllt yn dal mlaen sydd yn rhoi ychydig o liw. Mae’r dridwns yn ol, yn llafio bwyd yr adar cyn 11.00 y bore, ond yn arddangos eu hadennydd oeliog ac ymuno a murmur Gwyddgrug fel aiff yr haul i lawr bob nos. ‘Rydym wedi cael teulu o sgrech y coed ar ein bwrdd adar yr wythnos yma- aderyn gyda enw drwg (heb gadarnhad) ond mor hardd i’w edmygu. ’Rydym wedi cael y llwydrew cyntaf, ond yn gyffredinol mae’r hydref wedi bod yn fwyn eleni – arwydd fod newid hinsawdd yn digwydd nawr ac nac yn y dyfodol.

Beth bynnag er y tymheredd twym daw y gaeaf a phrydferthwch ei hun, gyda machlud oren sydd yn goleuo’r awyr, clirdeb i awyr y nos sydd yn golygu fod y “milky way” yn weledig, a digon o ffresni yn y boreau i’n dihuno wrth gerdded y ci. Y trawsnewid o hydref i aeaf i’w fy hoff amser o’r flwyddyn, ac mae y rhan yma o Gymru yn gwneud hyn yn lled dda.

Awgrym amgylcheddol y mis Fel ‘rwyf yn ysgrifennu hwn mae COP26 wedi llenwi y newyddion dros yr wythnosau diwethaf, yn ail adrodd y pwysigrwydd o newid hinsawdd lliniarus. Tra bod angen i fusnesau mawr a’r llywodraeth wneud newidiadau mawr gallwn ni wneud ein rhan wrth ystyried, ble ‘rydym yn siopa, prynnu llai neu trwsio mwy, gyrru llai a gwneud dewisiadau gwybodol i helpu yr amgylchedd. Mae defnyddio y cerbyd trydan gymunedol yn ffordd dda o wneud hyn, tra hefyd yn gwneud defnydd o adnodd fantastic.

 

Nodiadau Natur: Awst

Mae cychwyn mis Awst yn dod â’r mis cynhesaf (er nad y mis sychaf fel arfer) o’r flwyddyn pan fydd y pridd yn gynnes, y llysiau’n cnydio a’r llwyni ffrwythau’n llawn ffrwyth. Mae ein gardd yn llawn adar duon yn ceisio’n galed i gyrraedd y cyrens duon, tra bod sŵn cacwn yn llenwi’r ardd wrth iddynt fwynhau’r mintys y gath sydd wedi tyfu’n dal gyda glaw’r haf. Mae’r nosweithiau’n tywyllu yn araf, yn ein hatgoffa na fydd yr haf yma am lawer hirach, ond wrth i mi grwydro o amgylch fy ngardd yn y cyfnos mae sŵn y gweilch wyfynod tiriogaethol a’r gwenoliaid duon sgrechlyd yn paratoi i fynd i Affrica yn fy atgoffa ei bod hi’n dal yn haf o hyd. Mae’r glaswellt wedi tyfu’n hir yn y caeau, ac yn chwythu yn y gwynt, a’r feillionen hopysaidd, planhigyn blodeuog melyn isel sy’n cael ei enw o’i chodau hadau tri darn ar ffurf troed aderyn yn cuddio ar waelod y gwair. Mae’n rhaid stopio am ychydig ar eich taith wrth gerdded y ci neu gerdded i’r siop yr adeg yma o’r flwyddyn i edmygu’r planhigion yn llawn blodau a’r coed ar eu gorau, a bod yn ddiolchgar am gael byw mewn lle mor hyfryd.

 Tip Amgylcheddol y Mis:

Contract ffôn ecogyfeillgar

Mae ffonau’n rhan enfawr o’n bywydau ac yn defnyddio adnoddau hanfodol y ddaear, felly mae angen i ni ddefnyddio ystyriaeth amgylcheddol a moesegol hefyd. Gallwch wneud hyn trwy ddewis y darparwr contract eco-gyfeillgar, Ecotalk, sy’n cael ei redeg mewn partneriaeth â’r RSPB. Mae’n defnyddio ei elw i brynu tir ac yna’n plannu dolydd blodau gwyllt ar y tir. Mae Ecotalk yn defnyddio rhwydwaith EE ac rwyf wedi cael signal ym mhobman yr wyf ei angen, ac am bris gwirioneddol gystadleuol. Os ydych chi’n chwilio am ffôn newydd, edrychwch ar Fairphone – ffôn fodwlar y gallwch newid darnau ohoni eich hunan, wedi’i gynhyrchu o ddeunyddiau wedi’u hailgylchu ac o ffynonellau moesol, sydd bellach cystal ag unrhyw ffôn arall, ac yn well i’r amgylchedd – prynais fy un i ar eBay wrth i fatri fy hen ffôn roi’r gorau i gadw ei drydan, felly nid yn unig mae’n eco-gyfeillgar ond yn ail-law hefyd (cyfuniad gwych!). Bydd Fairphone hefyd yn cymryd eich hen ffôn a’i ailgylchu. Morgan Jones